Tips Academic Writing & Personal Statement Khi Du Học Mỹ
Nếu bạn đang chuẩn bị du học mà nghe “academic writing” là thấy áp lực, thường là vì bạn đang phải viết hai kiểu bài khác nhau nhưng lại luyện lẫn nhau:
- Academic essay (bài học thuật ở trường): trọng tâm là luận điểm – lý do – bằng chứng.
- Personal statement/college essay (bài luận du học Mỹ): trọng tâm là cá tính – hành trình – mục tiêu – sự phù hợp.
Trước tiên, chúng ta cần xác định loại bài bạn đang viết đó là Academic essay hay là Personal Statement là như nào.
Mẹo phân biệt “nhỏ” mà The Mentor đã rút ra được đó chính là:
- Đề bài có các từ như analyze /discuss/argue nghĩa là bạn đang viết 1 bài academic essay.
- Đề bài theo kiểu tell us about you / why this school / your goals nghĩa là bạn đang viết 1 bài personal statement/college essay.
Giờ chúng ta hãy cùng đi sâu vào các tips để ai sau khi đọc bài viết này xong đều có thể đối phó được với cả hai kiểu bài luận này nhé.
Tip 1: Bắt đầu Academic Writing từ sớm để không viết vội
The Mentor khuyến nghị nên bắt đầu viết bài luận ít nhất 4 tháng trước hạn nộp để có thời gian lên kế hoạch và chỉnh sửa nhiều lần; viết ở những lúc cuối dễ làm bài thiếu chiều sâu và tăng lỗi.
Nhịp làm bài khuyến nghị:
- Tuần 1: chọn chủ đề + outline
- Tuần 2: nháp 1 (chưa cần hay)
- Tuần 3: sửa logic + thêm chi tiết cụ thể
- Tuần 4: sửa câu chữ + nhờ người khác đọc góp ý (teacher/mentor)
Nếu bạn chưa biết lập kế hoạch sửa bài, dùng bộ hướng dẫn tổ chức essay theo từng bước của Harvard Writing Center tại đây
Tip 2: Chọn chủ đề “đúng người đúng chuyện”
The Mentor nhấn mạnh chủ đề nên phản ánh cá tính và mục tiêu, và nên chọn trải nghiệm thể hiện sự phát triển, thách thức đã vượt qua, và mục tiêu tương lai; tránh chủ đề quá phổ biến hoặc không gắn chặt với câu chuyện cá nhân.
Test 60 giây (nếu “đạt” thì chọn):
- Bạn kể được 1 khoảnh khắc cụ thể (địa điểm/tình huống/chi tiết) không?
- Câu chuyện có “điểm rẽ” không? (bạn nhận ra điều gì, thay đổi gì)
- Nối sang mục tiêu học tập/ngành/trường được không?
Rút ra từ The Mentor: 1 bài viết chỉ liệt kê thành tích/sở thích sẽ khó tạo ấn tượng mạnh.
Bạn có thể dùng “khung gợi ý” để chọn chủ đề và tránh viết lan man trong các nguồn sau:
- College Board (hướng dẫn chọn hướng triển khai bài luận): tại đây
- UNC Writing Center (application essays – chọn nội dung và cách triển khai): tại đây
Tip 3: Mở bài cuốn bằng 1 vài chi tiết cụ thể
The Mentor gợi ý phần giới thiệu nên tạo ấn tượng ngay từ đầu, có thể bắt đầu bằng câu chuyện/trải nghiệm/câu hỏi gây tò mò để kéo người đọc.
Khung mở bài dễ dùng mà không cần phải làm màu hay lan man:
- 1–2 câu “scene” (một cảnh thật, có chi tiết cụ thể)
- 1 câu “mình nhận ra điều gì”
- 1 câu dẫn vào mục tiêu/động lực
Rút ra từ The Mentor: Một cách luyện nhanh mà học sinh có thể xem và tham khảo đó chính là ví dụ “cách mở bài và cách show-not-tell” (nói ít, cho thấy nhiều) từ MIT Admission tại đây
Tip 4: Cấu trúc bài chuẩn (Academic vs Personal Statement)
1) Academic essay (bài học thuật)
- Intro: bối cảnh ngắn + thesis (luận văn) rõ
- Body: 2–3 luận điểm, mỗi luận điểm có evidence (chứng cứ)
- Conclusion: chốt lại lập luận
Rút ra từ The Mentor: Nếu bạn đang kẹt thesis, viết xong nhưng vẫn còn hơi cảm thấy mơ hồ,bạn có thể dùng hướng dẫn viết thesis của UNC Writing Center tại đây
2) Personal statement/college essay
Khung dễ viết, dễ thuyết phục:
- Storytelling (bạn trải qua gì và như nào)
- Reflection (bạn học được gì/thay đổi gì)
- Forward (mục tiêu + vì sao phù hợp với chương trình/trường)
Nếu bạn cần khung “personal statement” đúng kiểu hồ sơ, Purdue OWL có hướng dẫn rất rõ tại website tại đây
Tip 5: Body paragraph chắc bằng công thức 4 câu
Rất nhiều bài bị chê “lủng củng” vì đoạn văn không có xương sống.
Công thức 4 câu:
- Topic sentence: đoạn này chứng minh ý gì?
- Explain: vì sao ý đó quan trọng/đúng?
- Evidence/Example: ví dụ/chi tiết/dẫn chứng
- Link: chốt lại và nối sang đoạn tiếp
Kết luận tử The Mentor: 1 bài luận tốt cần đảm bảo được 4 yếu tố trên để có thể đạt được điểm số cao và khiến các thầy cô không thể rời mắt khỏi bài.
Tip 6: Dùng nguồn và trích dẫn (khi viết academic essay)
Khi bài yêu cầu nguồn, đừng copy rồi sửa vài từ. Purdue OWL đã phân biệt rõ ràng:
Rút ra từ The Mentor: dù paraphrase rồi nhưng vẫn phải có hành động cite vì ý tưởng đó không phải là của bạn. Purdue OWL
